"Jastrząb", "Żelazny", "Edek", "Wędrowiec", "Igła", "Podkowa", "Zagończyk", "Inka" i wielu, wielu innych… Mieli pozostać bezimienni i zapomnieni. Żołnierze antykomunistycznego podziemia niepodległościowego, niezłomni bohaterowie - tropieni, prześladowani, więzieni i bestialsko mordowani przez władze reżimu komunistycznego. PRL-owska propaganda zrobiła z nich bandytów, antysemitów i złodziei. Przedstawiani jako faszyści i "zepsute karły reakcji" mieli zostać wymazani z polskiej historii i świadomości.

O honor i suwerenne państwo

Od kilkunastu lat dopiero, dzięki ogromnemu zaangażowaniu środowisk kombatanckich i niepodległościowych, pracowników Instytutu Pamięci Narodowej, historyków, a także niektórych artystów - prawda o nich powraca.

Narodowy Dzień Pamięci Żołnierzy Wyklętych (ustanowiony przez Sejm w 2011 r.) jest wyrazem hołdu dla ich bohaterstwa i męstwa. "Oni walczyli na przekór jałtańskiej kapitulacji zachodnich aliantów. Walczyli o suwerenne państwo, o żołnierski honor, o prawo do normalnego życia. Walczyli z nadzieją, że sprawiedliwość zwycięży, a kara dosięgnie sowieckich okupantów i ich polskich kolaborantów" - mówi prof. dr hab. Ryszard Terlecki.

Najbardziej znani "Żołnierze Wyklęci" to m.in.: ppłk Łukasz Ciepliński, gen. August Emil Fieldorf, Stefan Korboński, ppłk Wincenty Kwieciński, płk Franciszek Niepokólczycki, rtm. Witold Pilecki i płk Jan Rzepecki - pośmiertnie odznaczeni Orderem Orła Białego. Ostatni "żołnierz wyklęty" - Józef Franczak ps. "Lalek" z oddziału kpt. Zdzisława Brońskiego "Uskoka" - zginął w obławie prawie dwadzieścia lat po wojnie, 21 października 1963 r! Tę datę przyjmuje się jako symboliczny koniec oporu polskiego podziemia.

Top Videos of the Day

Prześladowano ich jednak do końca PRL-u. Wielu z nich aż do 1989 roku ukrywało się pod fałszywymi nazwiskami, często z dala od swoich rodzin. Losy 33 dowódców i żołnierzy powojennego podziemia opisuje dokładnie Joanna Szarkowa w znakomitej książce "Żołnierze Wyklęci. Niezłomni bohaterowie".

Ilu ich było?

Przez szeregi powojennego podziemia niepodległościowego przewinęło się ponad 250-300 tys. ludzi (kilkadziesiąt tysięcy w oddziałach zbrojnych). Wywodzili się z najróżniejszych środowisk, grup społecznych i zawodowych. Ponad 5 tys. osób zostało skazanych przez sądy wojskowe na karę śmierci. Ponad 21 tys. zmarło lub zostało zamordowanych w więzieniach. Szacuje się, że drugie tyle zginęło podczas ciągnących się przez 10 lat po wojnie pacyfikacji oraz zostało zamordowanych bez żadnego sądu w siedzibach UB. Od kilku lat IPN prowadzi poszukiwania i ekshumację grobów "Żołnierzy Wyklętych". Do tej pory odnaleziono ponad 700 szczątków ofiar, ale udało się zidentyfikować tylko kilkadziesiąt.

W najbliższy weekend Polacy uczczą pamięć "Żołnierzy Wyklętych". W całym kraju odbywać się będą różnego rodzaju uroczystości: marsze, koncerty, wykłady, pokazy filmów oraz Msze Święte.