"Jastrząb", "Żelazny", "Edek", "Wędrowiec", "Igła", "Podkowa", "Zagończyk", "Inka" i wielu, wielu innych… Mieli pozostać bezimienni i zapomnieni. Żołnierze antykomunistycznego podziemia niepodległościowego, niezłomni bohaterowie - tropieni, prześladowani, więzieni i bestialsko mordowani przez władze reżimu komunistycznego. PRL-owska propaganda zrobiła z nich bandytów, antysemitów i złodziei. Przedstawiani jako faszyści i "zepsute karły reakcji" mieli zostać wymazani z polskiej historii i świadomości.

O honor i suwerenne państwo

Od kilkunastu lat dopiero, dzięki ogromnemu zaangażowaniu środowisk kombatanckich i niepodległościowych, pracowników Instytutu Pamięci Narodowej, historyków, a także niektórych artystów - prawda o nich powraca.

Reklamy
Reklamy

Narodowy Dzień Pamięci Żołnierzy Wyklętych (ustanowiony przez Sejm w 2011 r.) jest wyrazem hołdu dla ich bohaterstwa i męstwa. "Oni walczyli na przekór jałtańskiej kapitulacji zachodnich aliantów. Walczyli o suwerenne państwo, o żołnierski honor, o prawo do normalnego życia. Walczyli z nadzieją, że sprawiedliwość zwycięży, a kara dosięgnie sowieckich okupantów i ich polskich kolaborantów" - mówi prof. dr hab. Ryszard Terlecki.

Najbardziej znani "Żołnierze Wyklęci" to m.in.: ppłk Łukasz Ciepliński, gen. August Emil Fieldorf, Stefan Korboński, ppłk Wincenty Kwieciński, płk Franciszek Niepokólczycki, rtm. Witold Pilecki i płk Jan Rzepecki - pośmiertnie odznaczeni Orderem Orła Białego. Ostatni "żołnierz wyklęty" - Józef Franczak ps. "Lalek" z oddziału kpt. Zdzisława Brońskiego "Uskoka" - zginął w obławie prawie dwadzieścia lat po wojnie, 21 października 1963 r! Tę datę przyjmuje się jako symboliczny koniec oporu polskiego podziemia.

Reklamy

Prześladowano ich jednak do końca PRL-u. Wielu z nich aż do 1989 roku ukrywało się pod fałszywymi nazwiskami, często z dala od swoich rodzin. Losy 33 dowódców i żołnierzy powojennego podziemia opisuje dokładnie Joanna Szarkowa w znakomitej książce "Żołnierze Wyklęci. Niezłomni bohaterowie".

Ilu ich było?

Przez szeregi powojennego podziemia niepodległościowego przewinęło się ponad 250-300 tys. ludzi (kilkadziesiąt tysięcy w oddziałach zbrojnych). Wywodzili się z najróżniejszych środowisk, grup społecznych i zawodowych. Ponad 5 tys. osób zostało skazanych przez sądy wojskowe na karę śmierci. Ponad 21 tys. zmarło lub zostało zamordowanych w więzieniach. Szacuje się, że drugie tyle zginęło podczas ciągnących się przez 10 lat po wojnie pacyfikacji oraz zostało zamordowanych bez żadnego sądu w siedzibach UB. Od kilku lat IPN prowadzi poszukiwania i ekshumację grobów "Żołnierzy Wyklętych". Do tej pory odnaleziono ponad 700 szczątków ofiar, ale udało się zidentyfikować tylko kilkadziesiąt.

W najbliższy weekend Polacy uczczą pamięć "Żołnierzy Wyklętych". W całym kraju odbywać się będą różnego rodzaju uroczystości: marsze, koncerty, wykłady, pokazy filmów oraz Msze Święte.