FBI i CIA to prawdopodobnie najsłynniejsze służby specjalne na świecie. Instytucje tego typu były wyjątkowo rozbudowane za czasów Polskiej Rzeczpospolitej Ludowej (do 1990 roku). Po przemianach ustrojowych zmieniła się ich struktura, organów jest też zdecydowanie mniej. Pod względem organizacyjnym kształtowały się do 2006 roku. Działalność służb specjalnych, ze względu na jej niejawny charakter, często wzbudza kontrowersje. Przykładem jest choćby sprawa tajemniczego samobójstwa Marka Stróżyka z 1989 roku. Obecnie funkcjonuje pięć instytucji:

· Agencja Bezpieczeństwa Wewnętrznego (do 2002 roku);

· Agencja Wywiadu (od 2002 roku);

· Centralne Biuro Antykorupcyjne (od 2006 roku);

· Służba Kontrwywiadu Wojskowego (od 2006 roku);

· Służba Wywiadu Wojskowego (od 2006 roku).

Agencja Bezpieczeństwa Wewnętrznego i Agencja Wywiadu zastąpiły Urząd Ochrony Państwa, który został zlikwidowany w 2002 roku. Z kolei Wojskowe Służby Informacyjne, działające do 2006 roku, zastąpiono Służbą Kontrwywiadu Wojskowego i Służbą Wywiadu Wojskowego.

Nadrzędnym celem ABW jest ochrona porządku konstytucyjnego RP - bezpieczeństwa wewnętrznego państwa i obywateli. Chodzi przede wszystkim o zwalczanie terroryzmu, przestępczości zorganizowanej czy korupcji, a także rozpoznawanie zagrożeń i informowanie o nich. Agencja Wywiadu natomiast działa również na polu międzynarodowym. Do jej zadań należy między innymi pozyskiwanie, analiza i udostępnianie informacji jawnych oraz niejawnych polskim i zagranicznym służbom. AW stoi także na straży bezpieczeństwa zewnętrznego, dba o pozycję międzynarodową kraju.

Centralne Biuro Antykorupcyjne powstało w 2006 roku i jak sama nazwa wskazuje, jego podstawowym celem jest zwalczanie korupcji, a także przestępstw o charakterze gospodarczym. CBA jest jedną ze sztandarowych instytucji rządów Prawa i Sprawiedliwości (2005-2007). Niedawny wyrok na szefa CBA Mariusza Kamińskiego pokazuje, że Biuro niekiedy działało na granicy prawa, a nawet je łamało, podżegając do korupcji.

Służba Kontrwywiadu Wojskowego pracuje nad tym, by neutralizować działania obcych służb wywiadowczych. Oprócz tego ma za zadanie chronić Polskę przed zagrożeniami zewnętrznymi dla obronności kraju oraz bezpieczeństwa Sił Zbrojnych RP. SKW zajmuje się też przestępstwami popełnianymi przez żołnierzy - w tym celu współpracuje chociażby z Żandarmerią Wojskową. Natomiast Służba Wywiadu Wojskowego prowadzi działalność wywiadowczą (w przeciwieństwie do kontrwywiadowczej). Również ma za zadanie pozyskiwanie informacji i ochronę RP przed zagrożeniami zewnętrznymi.