Zadaniem Głównego Urzędu Statystycznego jest zbieranie, analizowanie i publikowanie informacji dotyczących życia publicznego, społecznego i gospodarczego - jak na przykład raporty o stopie bezrobocia, wynagrodzeniach czy strukturze demograficznej. Na czele GUS stoi prezes powoływany na pięć lat, podlegający premierowi i sprawujący funkcję w randze ministra. Urząd koordynuje też pracę 16 jednostek wojewódzkich. Warto też podkreślić, że GUS nie prowadzi badań opinii publicznej. Dane gromadzi w taki sposób, by nie była możliwa identyfikacja respondentów. GUS funkcjonuje zgodnie z przepisami ustawy o statystyce publicznej oraz w oparciu o corocznie ogłaszany Program Badań Statystycznych.

Urząd miał pierwszą siedzibę w Warszawie przy ulicy Jasnej 10. Przez lata kilkakrotnie zmieniał swoją lokalizację. Nie funkcjonował w czasie II wojny światowej - wznowił działalność po 1945 roku. Nowy gmach GUS wzniesiono w latach 1948-1951 przy skrzyżowaniu ulicy Wawelskiej z aleją Niepodległości - tam też ma swoją siedzibę do dziś. Urząd jest często krytykowany za nieterminowość raportów, a także małą przydatność niektórych publikowanych danych. Niemniej odgrywa ważną rolę społeczną - daje obraz polskiego społeczeństwa i sytuacji gospodarczej. Na przykład według GUS stopniowo zmniejsza się liczba studentów w Polsce, ponieważ młodzi chcą jak najwcześniej rozpocząć karierę zawodową.

Ważną częścią działalności GUS są narodowe spisy powszechne. Dostarczają one danych na temat między innymi deklarowanej narodowości, struktury wiekowej, wykształcenia, majątku czy posiadanych nieruchomości. Gromadzone informacje służą do prognozowania ekonomicznego i demograficznego. ONZ i Unia Europejska rekomendują przeprowadzanie spisu co dekadę. W ostatnich latach GUS przeprowadzał następujące:

· Narodowy Spis Powszechny Ludności i Mieszkań: 1 kwietnia - 30 czerwca 2011 roku;

· Powszechny Spis Rolny: 1 września - 31 października 2010 roku.

Prezes Głównego Urzędu Statystycznego prowadzi kilka ważnych centralnych rejestrów, a wśród nich:

· Krajowy Rejestr Urzędowy Podmiotów Gospodarki Narodowej (REGON);

· Krajowy Rejestr Urzędowy Podziału Terytorialnego Kraju (TERYT).