Na Świętym Krzyżu trwają prace archeologiczne pod posadzką XIX-wiecznej bazyliki. Udało się dokonać fascynujących odkryć. Najcenniejszym są pozostałości najwcześniejszej romańskiej świątyni - donosi PAP.

Prace archeologiczne na Świętym Krzyżu

- To pierwsze takie odkrycie w tym miejscu. Liczę, że po żmudnym okresie interpretacyjnym uda nam się zaproponować zarys zarówno romańskiego, jak i gotyckiego kościoła - powiedział PAP dr Czesław Hadamik, który od wielu prowadzi prace na Łysej Górze. - W jednym z wykopów odkryliśmy poziomy użytkowe prawdopodobnie kościołów gotyckiego i barokowego. Widzimy kamienną posadzkę na wapiennej zaprawie, bardzo starannie wykonaną.

Reklamy
Reklamy

Najciekawsze ślady znaleziono jednak bliżej północno-zachodniego narożnika świątyni. - Według naszej oceny mamy do czynienia z zapadłym sklepieniem romańskiej krypty pamiętającej czasy najstarszej świątyni. Znaleźliśmy tu pojedyncze kości ludzkie, które wymagają badań antropologicznych - dodaje Czesław Hadamik. Inne fragmenty romańskiej świątyni odkryto już wcześniej. Obecne znalezisko pomoże lepiej poznać pełną historię zabudowań na Świętym Krzyżu.

Sanktuarium na Świętym Krzyżu

Święty Krzyż, czyli inna nazwa Łysej Góry lub Łyśca, to drugie - po Łysicy - najwyższe wzniesienie w paśmie Łysogór w Górach Świętokrzyskich. Nazwę dla siebie i całego regionu zawdzięcza przechowywanym tu relikwiom Krzyża Świętego.

Miejsce to obrosło wieloma legendami w regionie. W czasach przedchrześcijańskich stanowiło ważny ośrodek kultu pogańskiego.

Reklamy

Wśród opowieści przewija się też motyw sabatów czarownic na tym wzniesieniu.

Tradycja - za Janem Długoszem - mówi, że benedyktyni przybyli na Łysą Górę już w 1006 roku. Był to znany przykład adaptacji miejsc kultu przedchrześcijańskiego przez Kościół. Jednak badania historyczne wskazują na XII wiek jako czas, gdy powstała tu pierwsza świątynia. W okresie Jagiellonów sanktuarium na Świętym Krzyżu było jednym z najważniejszych miejsc tego typu w Polsce.

W XV wieku dokonano rozbudowy romańskiego kościoła, który zyskał cechy gotyckie. Kolejna rozbudowa w XVII wieku, prowadzona przez opata Stanisława Sierakowskiego, wprowadziła liczne elementy barokowe. Obecny kościół o rysach klasycystycznych powstał po pożarze wcześniejszego w 1777 roku. W 2013 roku papież Benedykt XVI nadał mu tytuł bazyliki mniejszej.

Wiele wieków sanktuarium było prowadzone przez benedyktynów, jednak w 1819 roku zostało przekazane skarbowi państwa Królestwa Polskiego. Władze carskie zorganizowały tu ciężkie więzienie, które funkcjonowało jeszcze w czasach II RP. W 1936 roku na Święty Krzyż przybyli misjonarze oblaci Niepokalanej Maryi, którzy do dziś prowadzą ośrodek, udostępniając go licznym zwiedzającym. #religia