Mak jest znany ludzkości od ponad czterech tysięcy lat. W starożytności używano go do uśmierzania bólu oraz jako środek nasenny. Istnieją relacje o stosowaniu opium już 1500 lat pne. Dzisiaj wprawdzie na uprawę maku trzeba mieć specjalne zezwolenie, ale w żaden sposób nie umniejszyło to tradycyjnemu wykorzystywaniu go do potraw świątecznych w okresie Bożego Narodzenia. Przygotowujemy makowce, kutię, kluski z makiem, makówki i wiele winnych dań lub deserów.

Symbolika świątecznych potraw z makiem

Badacze kultur podają, że mak jako środek halucynogenny, od dawien dawna kojarzony był z możliwością komunikowania się ze światem zmarłych. Natomiast swoje miejsce w tradycji ludowej znalazł z powodu licznie wytwarzanych nasionek i pokaźnych plonów (z 10 g nasion otrzymujemy do 10 kg plonów). Do czasów nam współczesnych przetrwały wierzenia, zgodnie z którymi podawanie potraw z makiem podczas świąt, ma zapewnić całej rodzinie pomyślność, dostatek, płodność, a nawet obfitość dóbr na cały kolejny rok. Podobno święta Bożego Narodzenia bez maku to niemalże gwarancja całego pasma nieszczęść. Od zaprzestania niesienia się kur, aż po trudności z zajściem w ciążę zapominalskiej gospodyni.

Makowce

Przepyszne makowce zajadamy przez cały rok, jednak w święta Bożego Narodzenia charakteryzują się one wyjątkowo bogatym smakiem i aromatem. Panie domu dokładają wszelkich starań, aby mak do makowca był dobrze przyprawiony oraz hojnie dodają do niego bakalie. Co dom to obyczaj, dlatego forma tego wypieku bywa zaskakująco różnorodna. Pieczemy strucle makowe, kołacze, torty i babki makowe, a nawet seromaki (pół-sernik, pół-makowiec).

Ciekawym urozmaiceniem polskiej tradycji może być makowiec japoński. Na 0,5 kg maku bierzemy 1-1,5 kg startych na grubych oczkach jabłek, 10 jajek, kostkę masła, półtorej szklanki brązowego cukru, 5 łyżek grysiku (kaszy manny), 3 łyżeczki proszku do pieczenia i sporo bakalii (według uznania) oraz olejek migdałowy. Mak trzeba sparzyć przez kilka godzin i dwukrotnie zemleć. Żółtka jaj ucieramy z masłem i cukrem, białka ubijamy na sztywną pianę. Do masy żółtkowej dodajemy mak, jabłka i grysik, stale mieszając. Następnie dodajemy proszek do pieczenia, bakalie, cały olejek migdałowy, a na samym końcu - delikatnie trzeba wmieszać pianę z białek. Pieczemy ok. 1,5 godziny w temperaturze 180 stopni. Po przestygnięciu, makowiec polewamy stopioną w kąpieli wodnej czekoladą (2 tabliczki).

Kluski i pierogi z makiem

W niektórych domach przygotowuje się kluski z makiem lub pierogi z makiem. Kluski mogą mieć postać łazanek lub specjalnie krojonych wałeczków ciasta makaronowego. Po ugotowaniu, łączone są z masą makową pełną bakalii i aromatu, słodzoną miodem. Masę makową do pierogów przygotowuje się z dodatkiem mleka, masła, cukru, żółtka i bakalii. Przed podaniem, pierogi polewa się sosem waniliowym lub samą słodką śmietanką.

Kutia, makówki i śliżyki

Odrębnym, świątecznym daniem makowym, są mieszanki i przekładańce, znane jako kutia, makówki lub śliżyki. Mak w każdej z tych potraw jest słodki i pełen bakalii, kandyzowanych skórek oraz migdałowego aromatu. Kutia to wymieszana ze słodką masą makową, uprzednio ugotowana na miękko pszenica. Do makówek używamy chałki lub bułki pszennej (niektóre panie domu wykorzystują sucharki), pokrojonej w cienkie plastry (wówczas masę przekładamy warstwami pieczywa) lub w kosteczkę (wtedy makówki trzeba wymieszać z bułką). Z Litwy do Polski przywędrowały śliżyki - specjalnie pieczone na złoty kolor niewielkie, lekko słodkie bułeczki drożdżowe. Z podstawowego ciasta drożdżowego formujemy niebyt gruby wałeczek, z którego następnie odcinamy niewielkie bułeczki. Po upieczeniu dodajemy je do luźnej (rzadkiej) masy makowej. Śliżyki przesiąkają smakowitą wilgocią oraz całe pokrywają się makiem i bakaliami.

Źródła: polskieradio.pl, targsmaku.pl

Kopiowanie i wykorzystywanie treści opublikowanych na stronie blastingnews.com bez pisemnej zgody Blasting Sagl zabronione. #gotowanie #Święta Bożego Narodzenia #tradycja