Od czasu przeprowadzenia pierwszej reformy samorządowej po 1989 r. - Polska Samorządowa staje się kluczowa. Pod wieloma względami. Na wielu płaszczyznach. Na przykład, jeśli chodzi o podział środków unijnych. Tak było do tej pory, tak jest teraz. Tak będzie w przyszłości, czyli w nowej perspektywie finansowej UE na lata 2014-2020 - podkreślali uczestnicy Europejskiego Kongresu Samorządów, który rozpoczął się w poniedziałek w Krakowie.

Kongres

Kongres potrwa dwa dni. W jego obradach uczestniczą przedstawiciele rządu, prezydenci miast i marszałkowie województw. "Europa Regionów - nowe otwarcie" - to pierwszy punkt programu sesji plenarnej.

Reklamy
Reklamy

To także hasło przewodnie całego kongresu. Przedstawiciel prezydenta Bronisława Komorowskiego, minister Olgierd Dziekański zauważył, że krakowskie spotkanie odbywa się w 25-lecie polskiej samorządności. Mówił, że bez samorządności nie ma wolności, co za tym idzie, dobrej samorządności nie ma bez samodzielnego funkcjonowania samorządów. Taka sytuacja dotyczy nie tylko w Polski, ale i całej Europy. W opinii przedstawiciela kancelarii prezydenta, samorząd ma być miejscem tworzenia, budowania rozwoju gospodarczego.

Prezydent KRUE i Prezydent Krakowa

Pierwszego dnia obrad kongresu głos zabrał też Markku Markkula, prezydent Komitetu Regionów Unii Europejskiej. KRUE zrzesza trzysta pięćdziesiąt samorządów różnego szczebla z całej Unii Europejskiej. Według niego rola samorządów ciągle ewoluuje.

Reklamy

Kryzys finansowy dotknął także funkcjonowania samorządów. Stąd problem, jakim jest "renacjonalizacja polityki EU", która dotyczy niektórych jej regionów. Do wzrostu gospodarczego i tworzenia nowych miejsc pracy ma przyczynić się opracowany przez regiony projekt tak zwanych "inteligentnych specjalizacji". Także zaangażowanie w dziedzinie innowacji ma być wynikiem bezpośredniej współpracy regionów na rzecz rozwoju i przyszłości. Podczas kongresu zabrał też głos prezydent Krakowa Jacek Majchrowski. Według niego, stolica Małopolski, miasto wyjątkowe, specyficzne - jest także ośrodkiem, który łączy wielowiekową historię z rozwojem. Tradycję z innowacyjnością.

Historia

Inicjatorem pierwszej po 1989 r. reformy był rząd Tadeusza Mazowieckiego. Pomysł przeprowadzenia wyborów do rad gmin styczniu 1990 r. ogłosił sam premier Mazowiecki. Nie posłowie, a senatorowie podjęli się przygotowanie odpowiedniego pakietu ustaw. Senat pierwszej kadencji był jedyną izbą parlamentarną wybraną w całkowicie wolnych wyborach.

Reklamy

Senat przyjął pakiet ustaw samorządowych jeszcze w styczniu 1990 r. Sejm kontraktowy (którego posłowie wybrani zostali jeszcze pod rządami Konstytucji PRL w wyniku obrad Okrągłego Stołu) uchwalił je w marcu tego roku. To właśnie na ich podstawie wprowadzono samorząd w ponad dwóch tysiącach gmin. Rady Gmin wprowadzono w miejsce istniejących wcześniej rad narodowych. Rady gmin miały znacznie większe uprawnienia niż socjalistyczny przeżytek - Rady Narodowe. Wybory do rad gmin przeprowadzono 27 maja 1990 roku. Były to pierwsze całkowicie wolne wybory po zmianie ustroju.

Reforma samorządowa - 5 monopoli

Prezydentów miast wybrały nowo wybrane rady gmin. Stało się to w miastach powyżej 100 tysięcy mieszkańców. Także tych, które dotąd prezydentów miało, czyli praktycznie w większości miast powyżej 50 tysięcy mieszkańców. W mniejszych miastach wybrano burmistrzów, a w gminach wiejskich - wójtów. Według twórców reformy polegała ona na uniknięciu pięciu monopoli zostawionych "w spadku" po totalitarnym państwie. Pierwszy monopol odziedziczony po PRL to ten polityczny; został on przełamany dzięki wolnym wyborom. Monopol władzy - to dwa: PRL to jednolita władza państwowa, z ustaloną hierarchią w ramach, której władze gminne podlegały władzom wojewódzkim, te natomiast państwowym. Reforma wprowadzała autonomię regionów. Na tym właśnie polegało przełamanie monopolu drugiego. Monopol własności to numer trzy - przed 1990 r. Rady Narodowe administrowały majątkiem państwowym. Teraz dzięki quasi prywatyzacji - gminy otrzymały na przykład na własność nieruchomości. Do tego czasu rady narodowe funkcjonowały w ramach budżety państwa. Przełamanie tego, czwartego monopolu miało polegać na samodzielności finansowej gmin. Piąty monopol, który został przełamany, to przekazywanie samorządom zatrudnionych dotąd w administracji państwowej pracowników. 


1 stycznia 1999 r. przyszedł następny etap reformy administracyjnej. Wprowadzono powiaty i samorządowe województwa - dwa dodatkowe szczeble samorządu. Województw miało być teraz nie 49, a 16. O wiele większe napięcia polityczne towarzyszyły wprowadzeniu reformy 1999 r. w porównaniu do poprzedniej, tej dotyczącej samorządu gminnego. W parlamencie toczono zaciekłe boje o liczbę województw - według planów rządu powinno być ich 12 w końcu uzgodniono, że będzie 16. Niejedno miasto miało pretensje, że zastało pominięte jako stolice powiatów.

11 października 1998 r. odbyły się pierwsze wybory do wszystkich trzech szczebli samorządu - rad gmin, rad powiatów i sejmików wojewódzkich. #Polityka Kraków